ABD–İran savaşının Türk ekonomisine olası etkileri

ABD–İran hattında artan gerilim, ilk etapta enerji piyasalarında sert fiyatlamalara yol açtı.

Bulls Portföy Finansal Analisti Salih Oğuzhan Sever, jeopolitik riskin merkezinde Hürmüz Boğazı’nın bulunduğunu belirterek, küresel petrol arzının önemli bölümünün bu geçitten sağlandığını hatırlattı.

Olası bir kapanma ya da arz kesintisi ihtimalinin fiyatlamaların ana belirleyicisi olduğunu vurguladı.

Savaş haberlerinin ardından Brent petrol 73 dolar seviyesinden hızla 80 doların üzerine çıkarak 82 doları test etti. Gün içinde yüzde 7’ye varan artış sonrası fiyatlar 77–78 dolar bandında dengelendi.

Bulls Yatırım Yurtiçi Satış Direktörü Evren Çakarer, 81–82 dolar aralığının teknik ve psikolojik eşik olduğunu belirterek, bu seviyenin üzerinde kalıcılık sağlanması halinde 90 doların, Hürmüz kaynaklı ciddi bir arz şoku durumunda ise 100 dolar ve üzeri seviyelerin gündeme gelebileceğini ifade etti.

Küresel piyasalarda riskten kaçış

Gerilimle birlikte küresel piyasalarda “riskten kaçış” eğilimi belirginleşti. Asya borsaları yüzde 1–1,5 arası kayıpla işlem görürken, ABD 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 4,10 seviyelerinden yüzde 3,96’ya geriledi. Altın yüzde 2’nin üzerinde prim yaparken dolar endeksi yatay seyretti. Euro tarafında ise negatif açılış dikkat çekti.

Sever, altının petroldeki kadar sert bir yükseliş göstermemesini, gerilimin bir ölçüde önceden fiyatlanmış olmasına bağladı.

Türkiye piyasaları: CDS yükseldi, Borsa baskı altında

Türkiye piyasaları jeopolitik konumu nedeniyle gelişmelerden doğrudan etkilendi. Çakarer, Türkiye’nin 5 yıllık CDS priminin 234 seviyelerine yükseldiğini, vadeli piyasalarda açılışın yüzde 3’ün üzerinde kayıpla gerçekleştiğini ve gün içi dalgalanmanın yüzde 3,50 bandına kadar genişlediğini söyledi.

Bu düşüşü mevcut jeopolitik konjonktürde “normal bir reaksiyon” olarak değerlendiren Çakarer, tansiyonun düşmemesi halinde satış baskısının sürebileceğini belirtti.

Petrol 100 dolar olursa ne olur?

Enerji fiyatlarının Türkiye ekonomisi açısından kritik olduğunu vurgulayan Sever, petroldeki her 10 dolarlık artışın enflasyona 0,5 ila 1 puan arasında olumsuz yansıyabileceğini ifade etti.

Brent petrolün 100 dolara yönelmesi halinde motorin fiyatlarının 75 TL’ye, benzinin 70 TL’nin üzerine çıkabileceğini, doğal gaz maliyetlerindeki artışın ise enflasyonla mücadeleyi zorlaştırabileceğini dile getirdi. Ocak ve şubat aylarında enflasyonun zaten yüksek geldiğini hatırlatan Sever, enerji şokunun ikinci tur etkiler yaratabileceğine dikkat çekti.

Piyasa otoritelerinden önlemler

Dalgalanmanın ardından piyasa düzenleyicileri de adım attı. Açığa satış işlemleri 6 Mart’a kadar yasaklanırken, emir/işlem oranı 5’e 1’den 3’e 1’e düşürüldü. Çakarer, Borsa İstanbul ve SPK tarafından alınan bu kararların aşırı oynaklığı sınırlamaya yönelik koruyucu tedbirler olduğunu söyledi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ise bir hafta vadeli repo ihalelerine ara verirken, TL uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerine başlayacağını açıkladı. Sever’e göre bu adımlar hem likiditeyi sıkılaştırma hem de kur oynaklığını sınırlama amacı taşıyor.

“Zorlu bir süreç olabilir”

Uzmanlara göre jeopolitik tansiyonun düşmemesi halinde önümüzdeki günler ve haftalarda dalgalanma sürebilir. Özellikle Hürmüz Boğazı’na ilişkin gelişmeler, ABD’den gelecek diplomatik mesajlar ve Brent petrolde 81–82 dolar eşiğinin korunup korunamayacağı piyasaların yönü açısından belirleyici olacak.

Çakarer, enerji arzında kalıcı bir kesinti yaşanmadığı sürece dalgalanmanın yönetilebilir kalabileceğini ancak petrol fiyatlarında kalıcı bir 100 dolar senaryosunun Türkiye’de hem enflasyon hem de büyüme görünümünü yeniden şekillendirebileceğini ifade etti.

Yasal Uyarı Notu: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.