Hanehalkı neden enflasyonu daha yüksek hissediyor?

TCMB blog sayfası Merkezin Güncesi’nde yayımlanan “Hanehalkı Enflasyon Beklentileri ve Hissedilen Enflasyon” başlıklı çalışmada, hanehalkının 12 ay sonrası enflasyon beklentilerinin Türkiye’de ve dünyada yapısal olarak mevcut enflasyonun üzerinde kaldığı ortaya kondu.

Çalışmada, bu durumun yalnızca yüksek enflasyon dönemlerine özgü olmadığı, enflasyonun tek haneli seyrettiği yıllarda dahi benzer bir ayrışmanın gözlendiği belirtildi.

Piyasa katılımcıları daha isabetli tahmin yapıyor

TCMB’nin analizine göre:

• Piyasa katılımcıları, gerçekleşen enflasyonu tahmin etmede en düşük hata payına sahip kesim

• Reel sektör, enflasyonla daha yüksek korelasyon gösteriyor

• Hanehalkı, tahmin gücü en zayıf grup olarak öne çıkıyor

Son 10 yıllık veriler, hanehalkı beklentilerinin gerçekleşen enflasyonun ortalama 10 puan üzerinde seyrettiğini ortaya koyuyor. Enflasyonun yükseldiği ve oynaklığın arttığı dönemlerde ise bu fark daha da açılıyor.

Küresel eğilim: Hissedilen enflasyon beklentileri yukarı çekiyor

Analizde, hanehalkı beklentilerinin yüksek seyretmesinin yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığına dikkat çekildi. Gelişmiş ve gelişmekte olan birçok ülkede, resmi enflasyon yüzde 2 civarında seyrederken dahi hanehalkı beklentilerinin yüzde 10 seviyelerinde yoğunlaştığı vurgulandı.

Bu ayrışmanın temel nedeninin, hissedilen enflasyon ile beklentiler arasındaki güçlü ilişki olduğu belirtildi.

Gıda, enerji ve kira etkisi öne çıkıyor

TCMB’nin çalışmasına göre hanehalkı beklentilerini en çok etkileyen harcama kalemleri:

• Gıda

• Enerji

• Kira

Türkiye özelinde, gıda ve enerjiye ek olarak kiranın beklentiler üzerinde belirgin etkisi dikkat çekiyor. Uzun süre manşet enflasyonun üzerinde seyreden kira artışları, hissedilen enflasyonu yukarı taşıyan önemli unsurlardan biri olarak gösterildi.

İletişim beklentilerde kritik rol oynuyor

Analizde, hanehalkı beklentilerinin tahmin gücünün zayıf olmasının, merkez bankası iletişiminin önemini artırdığı vurgulandı. Merkez bankası hakkında bilgi düzeyi ve farkındalığın, enflasyon beklentileriyle anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu ifade edildi.

Türkiye’de hanehalklarının bilgiye ulaşırken:

• Televizyon ve radyo

• Sosyal medya kanallarını yoğun şekilde kullandığına dikkat çekilerek, TCMB’nin çok kanallı iletişim stratejisinin dezenflasyon süreci açısından kritik olduğu belirtildi.

TCMB: Beklentilerde kademeli iyileşme bekleniyor

Blog yazısında, para politikasındaki sıkı duruşun korunması ve enflasyondaki düşüşle birlikte hanehalkı beklentilerinin zaman içinde kademeli olarak iyileşmesinin beklendiği ifade edildi. Bu süreçte, ekonominin tüm kesimleriyle etkin ve şeffaf iletişimin sürdürülmesinin önemini koruduğu vurgulandı