Merkez Bankası açıkladı: Eşel mobil enflasyonu frenliyor

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), “Merkezin Güncesi” blogunda yayımladığı analizde, Mart 2026 itibarıyla devreye alınan eşel mobil sisteminin enflasyon üzerindeki etkilerini değerlendirdi.

Analizde, küresel enerji fiyatlarındaki artışların yurt içi fiyatlara geçişinin sistem sayesinde önemli ölçüde sınırlandığı vurgulandı.

Çalışmaya göre akaryakıt harcamaları, 2026 yılında tüketici sepetinin yüzde 3,21’ini oluşturuyor.

Bu kalemdeki artışlar yalnızca doğrudan enflasyonu etkilemekle kalmıyor; ulaştırma ve gıda başta olmak üzere birçok sektörde maliyetleri artırarak dolaylı baskı yaratıyor. Ayrıca fiyatların yüksek görünürlüğü, beklenti yönetimi açısından kritik rol oynuyor.

Sistem vergi üzerinden çalışıyor

Akaryakıt fiyatlarının; ürün maliyeti, dağıtım marjları, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) payı ve vergilerden oluştuğu hatırlatıldı.

Eşel mobil mekanizmasının ise vergi bileşeni üzerinden devreye girdiği, 4 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile ÖTV ayarlamaları sayesinde fiyat artışlarının sınırlandığı belirtildi.

Vergi payı müdahale alanı yaratıyor

Şubat 2026 itibarıyla maktu ÖTV’nin payı:

• Benzinde %26

• Motorinde %24

• LPG’de %21

Bu yapı, petrol fiyatlarındaki artışlara karşı vergi indirimi yoluyla dengeleme imkânı sağlıyor.

Enflasyona etkisi dramatik şekilde düşüyor

TCMB’nin hesaplamalarına göre, Brent petrolde %10’luk artışın enflasyon üzerindeki etkisi eşel mobille ciddi şekilde sınırlanıyor:

• Eşel mobil yoksa: +1 puan enflasyon etkisi

• Eşel mobil varsa: etki belirgin şekilde düşüyor

Senaryolar:

• 70 dolar Brent: Etki 1,9 puandan 0,6 puana geriliyor

• 90 dolar Brent: 3,7 puana kadar düşürücü katkı sağlanıyor