Petrol piyasasında gerilim etkisi

Petrol fiyatları, Perşembe günü yaşanan sert dalgalanmaların ardından haftanın son işlem gününde yükselişe geçti. Küresel piyasalarda Brent petrol yüzde 1,11 artışla 111,63 dolara çıkarken, WTI yüzde 0,45 yükselerek 105,54 dolar seviyesine ulaştı.

Fiyatlardaki bu hareketlilik, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri adımları nedeniyle karşı karşıya olduğu 60 günlük yasal sürenin yarattığı belirsizlikle bağlantılı görülüyor.

1973 tarihli Savaş Yetkileri Kararı’na göre, ABD başkanı Kongre’ye asker gönderildiğini bildirdikten sonra, askeri müdahale onaylanmazsa birliklerin 60 gün içinde geri çekilmesi gerekiyor. Ancak Kongre’den bu yönde bir onay çıkmış değil.

Buna rağmen Trump yönetimi, yaklaşık üç hafta önce ilan edilen ateşkesin çatışmaları fiilen sona erdirdiğini savunuyor. Yönetim yetkililerine göre, 7 Nisan’daki ateşkesten bu yana ABD ile İran arasında doğrudan bir çatışma yaşanmaması, söz konusu sürenin artık geçerli olmadığı anlamına geliyor.

Bu yorum ilk olarak Savunma Bakanı Pete Hegseth tarafından dile getirildi. Hegseth, Temsilciler Meclisi’nde yaptığı açıklamada ateşkesin savaşı durdurduğunu ifade etti.

ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılar başlatmış, Trump ise 2 Mart’ta Kongre’yi resmi olarak bilgilendirerek 60 günlük süreci başlatmıştı. Bu süreç için son tarih 1 Mayıs olarak belirlenmişti. Yasa, başkana 30 günlük ek süre talep etme hakkı tanısa da, Kongre üyelerine göre böyle bir başvuru yapılmadı.

Ateşkese rağmen bölgede tansiyon yüksek. Trump, İran nükleer anlaşmayı kabul edene kadar uygulanan ablukanın süreceğini belirtirken, Tahran ise ABD’nin limanlara yönelik ablukayı kaldırmaması halinde Hürmüz Boğazı’nı açmayacağını açıkladı.

Öte yandan, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM), tıkanan diplomatik süreci aşmak amacıyla İran’a yönelik “kısa ve etkili” bir saldırı planı hazırladığı iddia ediliyor. İran tarafı ise olası bir saldırıya sert karşılık verileceği uyarısında bulunuyor.